Avvaliga kompaniyani boshqarish masalasi unchalik murakkab ko'rinmasa-da, biznes kengaygan sari katta xodimlar jamoasi, moliyaviy masalalar, mijozlar bilan munosabatlar va kompaniyaning boshqa barcha sohalarini bir vaqtning o'zida boshqarishni amalga oshirish haqiqatan ham qiyin va mas'uliyatli ishga aylanadi. Bu holatda eski usullar bilan boshqarish mos ko'rinmaydi, chunki kompaniyaning bo'limlararo ma'lumotlarini uzatishda kechikishlar yuzaga keladi, doim xodimlar bilan aloqa saqlash va ishlarning bajarilishini nazorat qilish qiyinlashadi, bu esa o'z navbatida biznesning ish sifatini pasaytiradi. Shuning uchun so'nggi paytlarda bunday muammolarni hal qilish uchun ERP tizimlari keng qo'llanilmoqda.
ERP (ing. Enterprise Resource Planning) - kompaniyaning har bir faoliyat sohasida rejalashtirishni ta'minlaydigan tizimdir. Yagona axborot bazasini yaratish va markazlashtirilgan boshqaruvni amalga oshirish ERP tizimlarining asosiy funksiyalari va xususiyatlaridandir.
ERP tizimlari barcha biznes jarayonlarini yagona bazada to'plashni, rahbarlarning korxonaning barcha bo'linmalari haqida ma'lumotlarini operativ tarzda olishlarini va kompaniyaning har bir faoliyatini rejalashtirishni va avtomatlashtirilgan boshqaruvni ta'minlaydi.
So'nggi paytlarda Ozarbayjon bozorida ham o'sayotgan va rivojlanayotgan kompaniyalar avtomatlashtirish tizimlarini joriy etishga ustunlik beradilar va ko'proq qayd etilgan sohalarda ERP yechimlaridan foydalanadilar:
Elektron Hujjat Aylanishi tizimi
ERP yechimlaridan biri bo'lgan Elektron Hujjat Aylanishi tizimi (ing. DMS-Document Management System) korxona yoki tashkilotga kiruvchi, chiquvchi va ichki hujjatlar bilan bog'liq har bir faoliyatni avtomatlashtiradi. Elektron Hujjat Aylanishi tizimining joriy etilishi bilan inson omilining hujjatlarga ta'siri kamayadi, hujjatlarning yo'qolishi va boshqa tashqi xatarlarni bartaraf etadi, arxivlashtirish va qidirish jarayonini osonlashtiradi, hujjatlarning maxfiyligi va xavfsizligi himoyalanadi.
Inson Resurslarini Boshqarish tizimi
Elektron hujjat aylanishi tizimi bilan eng keng integratsiyalashgan Inson Resurslarini Boshqarish tizimi (HRM-Human Resources Management) kompaniyaning xodimlar jamoasini tuzilgan shaklda qulay boshqarishni ta'minlaydi. Inson resurslarini boshqarish tizimi rahbarning xodimlar bilan aloqalarini, xodimlarni kuzatishni va ularning ish faoliyatlarini nazoratda saqlashni ta'minlaydi. Bunday tizimlar katta va o'rta biznes uchun juda zarurdir.
Loyihalarni Boshqarish tizimi
ERP yechimlardan yana biri bo'lgan Loyihalarni Boshqarish tizimi (ing. Project Management Software) orqali barcha loyihalarni, vazifalarni va joriy masalalarni tuzish, boshqarish va kuzatishni ta'minlaydi. Shuningdek, loyihalar bo'yicha vazifalar haqida istalgan hisobotlarni grafik va vizual ravishda olish mumkin, bu esa har bir korxonaning faoliyatini zararlardan himoyalanish va keyingi qadamlarni belgilash bilan rivojlanishiga katta yordam bo'lishi mumkin.
Mijozlar bilan Munosabatlarni Boshqarish tizimi
Albatta, eng muhim masala har bir biznesning asosini tashkil etuvchi mijozlar bilan aloqalardir. Shuning uchun Mijozlar bilan Munosabatlarni Boshqarish tizimi (ing. CRM-Customer Relationship Management) kompaniyalarda mijozlarning yagona ma'lumotlar bazasini shakllantirishni, ular bilan uchrashuvlarni tashkil etish va munosabatlarni tartibga solishni amalga oshiradi. Mijozlar munosabatlarining yuqori darajada tashkil etilishi kompaniya imidjiga ijobiy ta'sir ko'rsatib, biznesning rivojlanishiga yo'l ochadigan asosiy omildir.
Contact Center Boshqaruv tizimi
Mijozlar munosabatlariga ta'sir ko'rsatadigan yana bir omil, albatta, mijozlarga ko'rsatiladigan xizmatdir. Har bir mijoz xizmatning qulay bo'lishini va muammolarining tezda hal qilinishini xohlaydi. So'nggi paytlarda mashhur bo'lgan Contact Center'lar aynan shu maqsadda kompaniyalarda keng qo'llanilmoqda. Mijozlarning qo'ng'iroqlariga javob berib, ularning muammolarini hal qilib yoki ular xohlagan ma'lumotlarni ularga yetkazib, Contact Center orqali qo'ng'iroqlarni sotuvga aylantirish mumkin.
ERP tizimlarining afzalliklari
ERP tizimlarining asosiy afzalliklaridan biri shundaki, bu tizimlarni har bir sohada faoliyat ko'rsatuvchi kompaniya, korxona yoki tashkilotlarda joriy etish mumkin. Davlat organlarida, xoldinglarda, sog'liqni saqlash, ta'lim, turizm va boshqa ko'plab sohalarda bu tizimlarning joriy etilishi boshqaruvni osonlashtirib, rivojlanishni ta'minlaydi.
Kompaniyaning boshqaruv strukturasida yagona standartlar, qoidalar va ko'rsatmalarning yo'qligi ma'lumotlarning tarqoqligiga sabab bo'ladi. Bu esa natijada boshqaruv samaradorligini pasaytiradi. ERP yechimlar bilan kompaniyaning katta yoki kichikligidan qat'i nazar, xodimlar o'rtasida operativ tarzda ma'lumot almashinuvini, xodimlarning faqat ularga kerakli ma'lumotlarga kirishini, rahbarning har bir bo'linmani nazorat qilishini va shaffof boshqaruvni amalga oshirish mumkin.
Xo'sh, ERP tizimlarini qanday tanlash kerak?
ERP tizimlarini joriy etishda yuqorida qayd etilgan afzalliklar bilan bir qatorda, buyurtmachilarning spetsifikasiga, mamlakat qonunlariga eng yaxshi moslashuv va interfeys, mahalliy texnik yordam va siyosiy jarayonlar bilan bog'liq xavfsizlik kabi omillarni hisobga olish zarur. Biroq mahalliy kompaniyalarda xorijiy tizimlardan foydalanish ko'plab muammolarga olib keladi. Bunga sabab aslida ERP tizimlarining foydasizligi emas, balki mamlakatda faoliyat ko'rsatuvchi tegishli bo'lmagan IT kompaniyalar taklif qilayotgan dasturlarning biznesning barcha ehtiyojlarini qondirmasligi, integratsiya imkoniyatlarining cheklanganligi, xorijiy dasturlarni tilimizga tarjima qilib mahalliy mahsulot sifatida taqdim etishlari sababli tadbirkorlarning noto'g'ri tanlov qilishidir. Mamlakatda yirik xoldinglarning milliy ERP tizimini joriy etuvchi Prospect ERP kompaniyasidir. Kompaniya joriy etayotgan dasturiy ta'minotlar biznesdagi barcha muammolarni va mamlakat bozorida sodir bo'layotgan biznes jarayonlari, qonunchilikni hisobga olgan holda tayyorlangan va texnik yordam shartnomalari asosida doimiy yangilanadi. Hatto maxsus interfeys va imkoniyatlar foydalanuvchilarning qulay foydalanishi uchun juda mos. Ma'lumotlarga ko'ra, kompaniya bugungi kungacha yirik kompaniya va tashkilotlar bilan hamkorlik qilganiga qaramay, allaqachon kichik va o'rta tadbirkorlar uchun ham mo'ljallangan ERP tizimlarini taqdim etadi. Bu ham mamlakatimizning IT bozori yetarlicha rivojlanganidan dalolat beradi.




















































